Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Quyết định số 2758/QĐ-BGDĐT về Chương trình hành động tăng cường kỷ cương, xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính và thực chất trong các hoạt động giáo dục. Chương trình cụ thể hóa các chủ trương, chỉ đạo về giáo dục, đồng thời xác lập những yêu cầu, giá trị và chuẩn mực cần được thực hiện thống nhất trong toàn ngành từ năm học 2026-2027.
Siết kỷ cương, giảm hình thức trong giáo dục. Ảnh: Báo Thể thao và Văn hóa.
Chương trình được xây dựng sau 1 năm triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong bối cảnh yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục ngày càng gắn chặt với kỷ cương, trách nhiệm, trung thực, liêm chính và tính thực chất.
Chỉ thị số 31/CT-TTg ngày 5/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ về nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026-2027 cũng yêu cầu tăng cường kỷ cương, nâng cao trách nhiệm thực thi nhiệm vụ; xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính, thực chất; có giải pháp khắc phục bệnh thành tích trong dạy, học, kiểm tra, đánh giá, đồng thời rà soát, cắt giảm các kỳ thi, cuộc thi không cần thiết để giảm áp lực cho học sinh, giáo viên và cha mẹ học sinh.
Xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính từ những hoạt động giáo dục hằng ngày
Mục tiêu của Chương trình là xây dựng môi trường giáo dục kỷ cương, trung thực, liêm chính, nhân văn, thực chất, an toàn, lành mạnh, dân chủ, tôn trọng và lấy người học làm trung tâm. Cùng với đó là đổi mới tư duy, phương thức quản lý theo hướng quản trị phát triển; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; phát huy vai trò nêu gương của nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục; bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan trong các hoạt động giáo dục.
Đáng chú ý, những yêu cầu này không chỉ được đặt ra cho riêng năm học 2026-2027 mà được xác định theo lộ trình dài hạn.
Đến năm 2030, các tiêu chí về liêm chính, trung thực, trách nhiệm nêu gương được cụ thể hóa và áp dụng thực chất trong đánh giá, xếp loại, quy hoạch, bổ nhiệm, khen thưởng. Đồng thời, 100% cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục xây dựng và duy trì môi trường “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật”.
Định hướng đến năm 2035 là hình thành văn hóa trung thực, liêm chính, thực chất trở thành giá trị cốt lõi được xã hội công nhận, tin tưởng; qua đó nâng cao độ tin cậy của kết quả học tập, văn bằng và chứng chỉ trong hệ thống giáo dục Việt Nam.
Trong đó, tinh thần “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật” được xác định là yêu cầu xuyên suốt trong quản lý, giảng dạy, học tập, thi cử và đánh giá.
Các cơ sở giáo dục phải tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá, thi cử, tuyển sinh và kiểm định chất lượng theo hướng khách quan, trung thực, phản ánh đúng năng lực, phẩm chất của người học; không chạy theo thành tích, không đánh đổi chất lượng thực chất lấy các chỉ tiêu hình thức.
Cán bộ quản lý chịu trách nhiệm về tính trung thực, khách quan của kết quả đánh giá, thi cử; không giao chỉ tiêu áp đặt về điểm số, tỷ lệ học sinh khá, giỏi cho giáo viên.
Đối với nhà giáo, Chương trình nhấn mạnh vai trò nêu gương về đạo đức, trách nhiệm, trung thực, liêm chính; đánh giá đúng sự tiến bộ thực chất và lấy sự tiến bộ của người học làm trung tâm. Với người học, yêu cầu được đặt ra là học thật để có tri thức thật, năng lực thật; trung thực trong kiểm tra, thi cử và không lạm dụng công nghệ để giả mạo kết quả.
Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo ngày càng được sử dụng rộng rãi trong giáo dục, yêu cầu về liêm chính học thuật cũng được đặt rõ hơn. Các cơ sở giáo dục cần xây dựng quy định về phòng, chống đạo văn, làm thay, gian lận bằng công nghệ; hướng dẫn người học trích dẫn nguồn, tôn trọng bản quyền và sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm.
Giảm hình thức, giảm áp lực để kỷ cương đi cùng hiệu quả
Đáng chú ý, những yêu cầu này không chỉ được đặt ra cho riêng năm học 2026-2027 mà được xác định theo lộ trình dài hạn.
Đến năm 2030, các tiêu chí về liêm chính, trung thực, trách nhiệm nêu gương được cụ thể hóa và áp dụng thực chất trong đánh giá, xếp loại, quy hoạch, bổ nhiệm, khen thưởng. Đồng thời, 100% cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục xây dựng và duy trì môi trường “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật”.
Định hướng đến năm 2035 là hình thành văn hóa trung thực, liêm chính, thực chất trở thành giá trị cốt lõi được xã hội công nhận, tin tưởng; qua đó nâng cao độ tin cậy của kết quả học tập, văn bằng và chứng chỉ trong hệ thống giáo dục Việt Nam.
Trong đó, tinh thần “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật” được xác định là yêu cầu xuyên suốt trong quản lý, giảng dạy, học tập, thi cử và đánh giá.
Các cơ sở giáo dục phải tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá, thi cử, tuyển sinh và kiểm định chất lượng theo hướng khách quan, trung thực, phản ánh đúng năng lực, phẩm chất của người học; không chạy theo thành tích, không đánh đổi chất lượng thực chất lấy các chỉ tiêu hình thức.
Cán bộ quản lý chịu trách nhiệm về tính trung thực, khách quan của kết quả đánh giá, thi cử; không giao chỉ tiêu áp đặt về điểm số, tỷ lệ học sinh khá, giỏi cho giáo viên.
Đối với nhà giáo, Chương trình nhấn mạnh vai trò nêu gương về đạo đức, trách nhiệm, trung thực, liêm chính; đánh giá đúng sự tiến bộ thực chất và lấy sự tiến bộ của người học làm trung tâm. Với người học, yêu cầu được đặt ra là học thật để có tri thức thật, năng lực thật; trung thực trong kiểm tra, thi cử và không lạm dụng công nghệ để giả mạo kết quả.
Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo ngày càng được sử dụng rộng rãi trong giáo dục, yêu cầu về liêm chính học thuật cũng được đặt rõ hơn. Các cơ sở giáo dục cần xây dựng quy định về phòng, chống đạo văn, làm thay, gian lận bằng công nghệ; hướng dẫn người học trích dẫn nguồn, tôn trọng bản quyền và sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm.
Giảm hình thức, giảm áp lực để kỷ cương đi cùng hiệu quả
Lấy sự tiến bộ thực chất của người học làm trung tâm. Ảnh: Báo Thể thao và Văn hóa.
Tăng cường kỷ cương trong giáo dục, theo Chương trình, không đồng nghĩa với việc bổ sung thêm thủ tục, hồ sơ hay phong trào. Một trong những yêu cầu đáng chú ý là gắn việc khắc phục bệnh thành tích với giảm sổ sách, cuộc thi và những công việc ngoài chuyên môn, qua đó hạn chế áp lực không cần thiết đối với giáo viên và người học.
Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu rà soát trong toàn ngành các loại hồ sơ, sổ sách, báo cáo, kỳ thi, cuộc thi, hội thi, hội thao và phong trào thi đua; tinh gọn hoặc bãi bỏ những hoạt động không thiết thực, gây áp lực thành tích.
Việc báo cáo, thống kê được định hướng thực hiện trên môi trường số theo nguyên tắc “một dữ liệu chỉ thu thập một lần”, sử dụng cho nhiều mục đích quản lý, qua đó giảm tối đa hồ sơ và báo cáo trùng lặp.
Đặc biệt, Chương trình quy định không huy động, điều động giáo viên thực hiện nhiệm vụ hành chính, tham gia phong trào ngoài chức năng, nhiệm vụ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Cơ sở giáo dục không tự đặt thêm hồ sơ, sổ sách không cần thiết và phải cắt giảm các cuộc họp, phong trào hình thức.
Cán bộ quản lý có trách nhiệm bảo vệ thời gian làm chuyên môn của nhà giáo, để giáo viên có thêm điều kiện dành tâm sức cho nghiên cứu bài giảng, đổi mới phương pháp và hỗ trợ người học.
Nhìn từ yêu cầu này, kỷ cương trong nhà trường không chỉ được thể hiện ở việc chấp hành quy định, mà còn ở cách sử dụng hiệu quả thời gian và nguồn lực. Khi những công việc hành chính, phong trào hoặc hồ sơ không cần thiết được cắt giảm, thời gian của nhà giáo được trả lại cho hoạt động chuyên môn. Đây cũng là điều kiện để yêu cầu về chất lượng và kết quả thực chất có thể chuyển thành những thay đổi cụ thể trong dạy và học.
Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu rà soát trong toàn ngành các loại hồ sơ, sổ sách, báo cáo, kỳ thi, cuộc thi, hội thi, hội thao và phong trào thi đua; tinh gọn hoặc bãi bỏ những hoạt động không thiết thực, gây áp lực thành tích.
Việc báo cáo, thống kê được định hướng thực hiện trên môi trường số theo nguyên tắc “một dữ liệu chỉ thu thập một lần”, sử dụng cho nhiều mục đích quản lý, qua đó giảm tối đa hồ sơ và báo cáo trùng lặp.
Đặc biệt, Chương trình quy định không huy động, điều động giáo viên thực hiện nhiệm vụ hành chính, tham gia phong trào ngoài chức năng, nhiệm vụ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Cơ sở giáo dục không tự đặt thêm hồ sơ, sổ sách không cần thiết và phải cắt giảm các cuộc họp, phong trào hình thức.
Cán bộ quản lý có trách nhiệm bảo vệ thời gian làm chuyên môn của nhà giáo, để giáo viên có thêm điều kiện dành tâm sức cho nghiên cứu bài giảng, đổi mới phương pháp và hỗ trợ người học.
Nhìn từ yêu cầu này, kỷ cương trong nhà trường không chỉ được thể hiện ở việc chấp hành quy định, mà còn ở cách sử dụng hiệu quả thời gian và nguồn lực. Khi những công việc hành chính, phong trào hoặc hồ sơ không cần thiết được cắt giảm, thời gian của nhà giáo được trả lại cho hoạt động chuyên môn. Đây cũng là điều kiện để yêu cầu về chất lượng và kết quả thực chất có thể chuyển thành những thay đổi cụ thể trong dạy và học.
Để Chương trình không dừng ở định hướng, Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định tổ chức thực hiện theo phương châm “6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”. Từng nhiệm vụ được giao cụ thể đơn vị chủ trì, sản phẩm và thời hạn hoàn thành.
Ngay trong tháng 9/2026, các đơn vị, sở giáo dục và đào tạo, cơ sở giáo dục phải xây dựng kế hoạch triển khai; rà soát, loại bỏ những cuộc thi, kỳ thi, hội thi, hội thao, phong trào hình thức, gây áp lực thành tích.
Đồng thời, các đơn vị phải ban hành hướng dẫn kiểm tra, đánh giá học sinh phổ thông bảo đảm thực chất, khách quan, công bằng, phù hợp với bối cảnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo. Nhiều nhiệm vụ về quản trị, trách nhiệm giải trình, liêm chính khoa học, giảm hồ sơ, sổ sách tiếp tục được xác định hoàn thành trong những tháng cuối năm 2026.
Việc ban hành Chương trình ngay từ đầu năm học 2026-2027 cho thấy yêu cầu xây dựng kỷ cương đang được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với chất lượng và hiệu quả giáo dục. Kỷ cương không nhằm làm tăng thêm hình thức; trách nhiệm không đồng nghĩa với gia tăng thủ tục. Ngược lại, quản lý phải hướng tới việc tạo điều kiện để nhà giáo thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, người học được đánh giá đúng năng lực và các hoạt động giáo dục phản ánh đúng chất lượng thực tế.
Từ “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật” đến việc giảm hồ sơ, sổ sách, cuộc họp và phong trào hình thức, Chương trình đặt mục tiêu đưa sự trung thực, liêm chính và thực chất trở thành những giá trị được thể hiện trong chính hoạt động thường ngày của mỗi cơ sở giáo dục.
Ngay trong tháng 9/2026, các đơn vị, sở giáo dục và đào tạo, cơ sở giáo dục phải xây dựng kế hoạch triển khai; rà soát, loại bỏ những cuộc thi, kỳ thi, hội thi, hội thao, phong trào hình thức, gây áp lực thành tích.
Đồng thời, các đơn vị phải ban hành hướng dẫn kiểm tra, đánh giá học sinh phổ thông bảo đảm thực chất, khách quan, công bằng, phù hợp với bối cảnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo. Nhiều nhiệm vụ về quản trị, trách nhiệm giải trình, liêm chính khoa học, giảm hồ sơ, sổ sách tiếp tục được xác định hoàn thành trong những tháng cuối năm 2026.
Việc ban hành Chương trình ngay từ đầu năm học 2026-2027 cho thấy yêu cầu xây dựng kỷ cương đang được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với chất lượng và hiệu quả giáo dục. Kỷ cương không nhằm làm tăng thêm hình thức; trách nhiệm không đồng nghĩa với gia tăng thủ tục. Ngược lại, quản lý phải hướng tới việc tạo điều kiện để nhà giáo thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, người học được đánh giá đúng năng lực và các hoạt động giáo dục phản ánh đúng chất lượng thực tế.
Từ “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật” đến việc giảm hồ sơ, sổ sách, cuộc họp và phong trào hình thức, Chương trình đặt mục tiêu đưa sự trung thực, liêm chính và thực chất trở thành những giá trị được thể hiện trong chính hoạt động thường ngày của mỗi cơ sở giáo dục.
