Học tập gắn với nhu cầu thực tế, kỹ năng số và AI
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đã ban hành Công văn 6201/BGDĐT-GDNNGDTX hướng dẫn tổ chức Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026. Tuần lễ diễn ra từ ngày 1/10/2026 đến 7/10/2026 trên toàn quốc, với sự tham gia của các cơ sở giáo dục; thư viện, bảo tàng, nhà văn hóa; cơ quan, doanh nghiệp; các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và các đơn vị liên quan.
Các hoạt động được tổ chức trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp; khuyến khích tổ chức theo cụm, địa bàn dân cư, cơ sở giáo dục, trung tâm học tập cộng đồng, thư viện, nhà văn hóa, doanh nghiệp. Đồng thời, tăng cường chia sẻ học liệu và kinh nghiệm giữa các địa phương, đơn vị. Nội dung, hình thức hoạt động được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tế của người học, người dân và điều kiện từng nơi.
Lễ khai mạc hoặc hoạt động phát động được tổ chức ngắn gọn, thiết thực, tập trung tuyên truyền chủ đề, giới thiệu mô hình, sản phẩm học tập tiêu biểu. Mỗi cán bộ, công chức, viên chức, nhà giáo, người lao động và người học được khuyến khích chọn ít nhất một kỹ năng số để học và ứng dụng. Các hoạt động phát động ưu tiên hướng dẫn, trải nghiệm sản phẩm học tập số, học liệu mở và giải pháp công nghệ.
Đối với các cơ sở giáo dục, hoạt động trong Tuần lễ tập trung khuyến khích tự học, đọc sách, nghiên cứu, thực hành. Trong đó, chú trọng phát triển năng lực tự học, tư duy phản biện, kỹ năng hợp tác, năng lực số và sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có trách nhiệm.
Các cơ sở giáo dục được yêu cầu rà soát chương trình bồi dưỡng theo hướng tăng thực hành, trải nghiệm, giải quyết vấn đề thực tiễn; đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng coi trọng năng lực vận dụng.
Người học được hướng dẫn sử dụng AI phù hợp độ tuổi, chú trọng kỹ năng kiểm chứng thông tin, nhận diện tin giả, trích dẫn nguồn và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đồng thời, trang bị kỹ năng ứng xử văn minh trên không gian mạng; không yêu cầu người học sử dụng AI khi chưa được hướng dẫn.
Việc gắn Tuần lễ học tập suốt đời với kỹ năng số và AI cho thấy hoạt động học tập ngày càng gắn chặt với những yêu cầu mới của đời sống. Học tập suốt đời không chỉ là học thêm kiến thức mà còn là khả năng liên tục cập nhật kỹ năng để thích ứng với công việc, công nghệ và những thay đổi trong xã hội.
Đáng chú ý, việc khuyến khích mỗi người lựa chọn ít nhất một kỹ năng số để học và ứng dụng tạo ra một mục tiêu cụ thể, dễ tiếp cận. Thay vì đặt nặng những hoạt động quy mô lớn, tinh thần học tập có thể bắt đầu từ một kỹ năng thiết thực, phù hợp với nhu cầu của từng người.
Đối với AI, yêu cầu sử dụng phù hợp độ tuổi, biết kiểm chứng thông tin, trích dẫn nguồn và bảo vệ dữ liệu cá nhân giúp việc ứng dụng công nghệ được đặt trong khuôn khổ trách nhiệm. Đây cũng là cách để người học hình thành thói quen sử dụng công cụ số có chọn lọc, thay vì phụ thuộc hoặc sử dụng công nghệ khi chưa hiểu rõ cách thức và giới hạn của nó.
Ngoài ra, các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, Trung tâm Giáo dục thường xuyên, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên được khuyến khích tăng cường phối hợp với doanh nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ, Trung tâm học tập cộng đồng để tổ chức các khóa học ngắn hạn, tư vấn học tập, hướng nghiệp, nâng cao kỹ năng nghề, kỹ năng số, kỹ năng khởi nghiệp. Trong đó, chú trọng đào tạo lại, đào tạo nâng cao cho người lao động.
Sự kết nối giữa cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và Trung tâm học tập cộng đồng giúp cơ hội học tập được mở rộng theo nhu cầu thực tế. Đặc biệt, đào tạo lại và đào tạo nâng cao có ý nghĩa trong bối cảnh yêu cầu nghề nghiệp, công nghệ và kỹ năng của thị trường lao động liên tục thay đổi.
Việc tổ chức các khóa học ngắn hạn, tư vấn học tập và hướng nghiệp cũng tạo thêm lựa chọn cho những người không có điều kiện tham gia các chương trình đào tạo dài hạn. Qua đó, học tập suốt đời được cụ thể hóa thành những cơ hội học tập linh hoạt hơn.
Đưa cơ hội học tập đến cộng đồng, lan tỏa từ các tổ chức xã hội - nghề nghiệp
Đối với Trung tâm học tập cộng đồng, UBND cấp xã chỉ đạo trung tâm tổ chức các lớp, chuyên đề về kỹ năng số thiết yếu, dịch vụ công trực tuyến, an toàn mạng, phòng, chống lừa đảo trực tuyến, thương mại điện tử, quản lý tài chính cá nhân, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, đời sống.
Trung tâm đồng thời phối hợp với các lực lượng địa phương hỗ trợ người cao tuổi, người khuyết tật, người dân vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Một nội dung được khuyến khích là công bố “Bản đồ cơ hội học tập” hoặc danh mục cơ hội học tập trên địa bàn thông qua mã QR, cổng thông tin, trang điện tử hoặc bản in. Qua đó, người dân có thể dễ dàng tiếp cận thông tin về những cơ hội học tập phù hợp tại địa phương.
Các địa phương cũng được khuyến khích tổ chức “Điểm hỗ trợ kỹ năng số và trí tuệ nhân tạo” để hướng dẫn trực tiếp người dân nhận diện lừa đảo, kiểm tra thông tin, cài đặt bảo mật, sử dụng dịch vụ công trực tuyến và AI.
Người hướng dẫn tuyệt đối không yêu cầu, tiếp nhận mật khẩu, mã OTP, thông tin ngân hàng; không giao dịch tài chính thay người dân; không lưu giữ giấy tờ tùy thân hay cài ứng dụng lạ.
Bên cạnh đó, khuyến khích tổ chức hoạt động trải nghiệm, trò chơi giáo dục, thảo luận tình huống như cuộc gọi giả danh, tin nhắn trúng thưởng, mã QR giả mạo, chuyển tiền khẩn cấp, video, giọng nói giả mạo, email lạ... nhằm giúp người tham gia nhận diện rủi ro và biết cách kiểm tra, từ chối, báo cáo hoặc tìm hỗ trợ.
Những nội dung dành cho Trung tâm học tập cộng đồng cho thấy học tập suốt đời được đặt rất gần với nhu cầu đời sống. Kỹ năng số, phòng chống lừa đảo trực tuyến, sử dụng dịch vụ công hay quản lý tài chính cá nhân đều là những kỹ năng mà người dân có thể cần sử dụng hằng ngày.
Đối với thư viện, bảo tàng, nhà văn hóa và các thiết chế văn hóa - giáo dục, các hoạt động được khuyến khích gồm tổ chức không gian đọc, không gian học tập số, ngày hội công nghệ; giới thiệu sách, sách điện tử, sách nói, học liệu mở, tư liệu địa phương và các nguồn tài nguyên giáo dục có nguồn gốc rõ ràng.
Các đơn vị được khuyến khích giới thiệu “Không gian học tập số và trải nghiệm trí tuệ nhân tạo”; tuân thủ pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân, quyền tác giả khi số hóa và chia sẻ tư liệu.
Đồng thời, khuyến khích đoàn viên, thanh niên hỗ trợ người cao tuổi, người khuyết tật sử dụng thiết bị thông minh, nền tảng số và dịch vụ công trực tuyến.
Đối với các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, cần tạo điều kiện cho người lao động học tập, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, năng lực số; khuyến khích xây dựng mô hình “đơn vị học tập”, “công dân học tập”.
Doanh nghiệp được khuyến khích phối hợp với cơ sở giáo dục đào tạo tại chỗ, đào tạo nâng cao cho người lao động, không làm phát sinh chi phí trái quy định.
Khi thư viện, bảo tàng, nhà văn hóa và doanh nghiệp cùng trở thành không gian học tập, việc học không còn bó hẹp trong lớp học hay cơ sở giáo dục. Đây cũng là cách mở rộng hệ sinh thái học tập, trong đó mỗi thiết chế, cơ quan và doanh nghiệp đều có thể đóng góp một phần nguồn lực.
Việc khuyến khích đoàn viên, thanh niên hỗ trợ người cao tuổi, người khuyết tật sử dụng công nghệ cũng tạo ra sự kết nối giữa các nhóm trong cộng đồng. Trong khi đó, doanh nghiệp có thể đóng góp trực tiếp thông qua đào tạo tại chỗ, đào tạo nâng cao và tạo điều kiện để người lao động cập nhật kỹ năng nghề nghiệp.
Sở Giáo dục và Đào tạo đề nghị Hội Khuyến học Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và Đoàn Thanh niên các cấp phối hợp tuyên truyền, kết nối nguồn lực, lan tỏa các mô hình học tập suốt đời.
Thông tin, tuyên truyền được đẩy mạnh trước, trong và sau Tuần lễ thông qua các cổng thông tin, báo chí, mạng xã hội, băng rôn, khẩu hiệu; ưu tiên sử dụng sản phẩm truyền thông số, mã QR, infographic và video ngắn.
Vai trò của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong Tuần lễ không chỉ nằm ở tuyên truyền mà còn ở khả năng kết nối nguồn lực và lan tỏa mô hình. Với mạng lưới hoạt động đa dạng, các tổ chức này có thể đưa thông điệp học tập suốt đời đến nhiều nhóm đối tượng và lĩnh vực khác nhau, đồng thời góp phần kết nối người học với những cơ hội học tập phù hợp.
Việc ưu tiên các sản phẩm truyền thông số cũng phù hợp với chính chủ đề của Tuần lễ. Tuy nhiên, truyền thông chỉ thực sự có giá trị khi gắn với thông tin cụ thể về cơ hội học tập, kỹ năng thiết thực và địa chỉ hỗ trợ để người dân có thể tiếp cận, tham gia sau khi được tuyên truyền.
Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì tham mưu UBND cấp tỉnh ban hành kế hoạch trong tháng 9/2026; hướng dẫn, đôn đốc, tổng hợp kết quả báo cáo UBND cấp tỉnh và Bộ GDĐT. Các cơ sở giáo dục, Trung tâm học tập cộng đồng xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện an toàn, thiết thực. Sau Tuần lễ, tiếp tục duy trì và nhân rộng các hoạt động, mô hình hiệu quả.
Nhìn tổng thể, Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 được triển khai theo hướng mở rộng không gian học tập và huy động sự tham gia của nhiều lực lượng trong xã hội. Từ nhà trường, Trung tâm học tập cộng đồng, thư viện, thiết chế văn hóa đến doanh nghiệp và các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, mỗi lực lượng đảm nhận một vai trò phù hợp, cùng hướng tới mục tiêu đưa cơ hội học tập đến gần hơn với người dân.
