Cần có phương án sắp xếp, tổ chức lại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp công lập
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Công văn số 5181/BGDĐT-TCCB ngày 06 tháng 8 năm 2026 về việc sắp xếp, tổ chức lại cơ sở giáo dục đại học công lập và cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, gửi Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; các Bộ, cơ quan ngang Bộ; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Trong đó, Đề nghị Quý cơ quan gửi báo cáo về phương án sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục đại học công lập và cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập về Bộ Giáo dục và Đào tạo (qua Vụ Tổ chức cán bộ) trước ngày 15/8/2026. Trên cơ sở phương án sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập trực thuộc, đề nghị các Bộ, cơ quan ngang Bộ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, Đề án theo quy định, gửi về Bộ Giáo dục và Đào tạo trước ngày 30/8/2026 để thẩm định, trình Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định. Trên cơ sở báo cáo về phương án sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc các Bộ, cơ quan ngang Bộ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tổng hợp trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
Quyết định này được triển khai trong bối cảnh Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã xác định rõ nhiệm vụ sắp xếp. sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư công, tinh gọn bộ máy và xây dựng hệ thống giáo dục hiện đại. Tuy nhiên, đằng sau việc hợp nhất các đơn vị là bài toán về quản trị, phân bổ nguồn lực, bảo đảm quyền lợi của người học, giảng viên và giữ gìn bản sắc học thuật của mỗi cơ sở đào tạo. Vì vậy, vấn đề đặt ra là cách thức thực hiện để quá trình tái cấu trúc thực sự tạo ra động lực phát triển mới cho giáo dục.
Thực tế, thời gian qua, mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp công lập được thành lập theo nhu cầu của từng bộ, ngành hoặc địa phương ở những giai đoạn khác nhau. sự phân tán này khiến nguồn lực về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và ngân sách bị chia nhỏ, hạn chế khả năng hình thành các trung tâm đào tạo, nghiên cứu quy mô lớn. nhiều trường đại học hiện nay có cùng nhóm ngành đào tạo, cùng địa bàn hoạt động nhưng lại đầu tư riêng biệt về phòng thí nghiệm, thư viện, đội ngũ giảng viên hay hệ thống quản trị. Điều này không chỉ làm tăng chi phí đầu tư công mà còn khiến chất lượng đào tạo bị phân tán.
Đối với giáo dục nghề nghiệp, việc sắp xếp còn nhằm khắc phục tình trạng nhiều trường nghề có quy mô tuyển sinh thấp, cơ sở vật chất chưa khai thác hết công suất nhưng vẫn phải duy trì bộ máy quản lý độc lập. Khi được tổ chức lại theo hướng hợp nhất hoặc liên kết, các cơ sở này có điều kiện đầu tư tập trung hơn cho trang thiết bị thực hành, đồng thời gắn kết chặt chẽ với nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp.
Sáp nhập không phải là phép cộng cơ học
Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, sáp nhập chỉ là bước khởi đầu của quá trình tái cấu trúc. Nếu chỉ hợp nhất về mặt hành chính, đổi tên đơn vị hoặc gộp bộ máy quản lý mà không thay đổi mô hình quản trị, cơ chế vận hành và phương thức phân bổ nguồn lực thì rất khó tạo ra sự chuyển biến về chất lượng đào tạo và nghiên cứu.
Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh tinh gọn tổ chức bộ máy, việc rà soát, tổ chức lại mạng lưới các cơ sở giáo dục được xem là cơ hội để xây dựng mô hình quản trị hiện đại hơn. Theo đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ tập trung vào xây dựng chiến lược, ban hành chính sách, kiểm định chất lượng và giám sát hệ thống, còn các cơ sở đào tạo được trao quyền chủ động nhiều hơn trong hoạt động học thuật, tổ chức và tài chính.
Đây cũng là điều kiện quan trọng để các đại học sau sáp nhập phát huy lợi thế của mô hình đa ngành, đa lĩnh vực. Khi nguồn lực được tập trung, các trường có điều kiện mở rộng nghiên cứu liên ngành, hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và từng bước nâng cao vị thế trên các bảng xếp hạng quốc tế.
Việc sáp nhập, sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp công lập là bước khởi động cho quá trình tái cấu trúc toàn diện hệ thống giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp công lập, hướng tới hình thành những cơ sở đào tạo có quy mô hợp lý, quản trị hiện đại và đủ năng lực đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Nếu được triển khai đồng bộ, gắn với đổi mới quản trị và tăng cường tự chủ, quá trình này sẽ tạo nền tảng để giáo dục Việt Nam tiếp tục phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.
