Năm học 2026-2027 đánh dấu quá trình triẻn khai chương trình giáo dục phổ thông khi học sinh trên cả nước sử dụng thống nhất bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống”. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt việc sử dụng thống nhất bộ sách này từ năm học 2026-2027. Đây cũng là năm học mà yêu cầu bảo đảm sách giáo khoa cho học sinh được đặt ra ở quy mô lớn, với quá trình chuẩn bị nguồn sách được triển khai từ nhiều tháng trước năm học.
Tuy nhiên, thực tế những ngày đầu năm học cho thấy, tại một số địa phương vẫn xảy ra tình trạng thiếu cục bộ một số đầu sách. Phụ huynh phải tìm đến nhiều nhà sách, mua từng cuốn riêng lẻ, thậm chí xếp hàng chờ mua sách. Trong bối cảnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục có chỉ đạo khẩn để giải quyết tình trạng thiếu sách trước ngày 15/9.
Rà soát đến từng học sinh, từng đầu sách
Ngày 10/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Công văn số 6128/BGDĐT-GDPT gửi các Sở Giáo dục và Đào tạo và Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam về việc tiếp tục rà soát, bảo đảm cung ứng sách giáo khoa năm học 2026-2027.
Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo lần này là yêu cầu rà soát cụ thể đến từng cơ sở giáo dục, từng lớp, từng môn học, từng tên sách và từng học sinh còn thiếu sách. Các trường phải đối chiếu số lượng sách đã đăng ký, đã được đơn vị phát hành giao, nhà trường đã tiếp nhận, học sinh đã nhận và số lượng còn thiếu. Bộ cũng yêu cầu các địa phương tính đến những nhu cầu phát sinh tại trường mới thành lập, trường được tổ chức lại hoặc điều chỉnh quy mô, trường nội trú ở khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và học sinh thuộc diện được hỗ trợ sách giáo khoa. Trên cơ sở đó, các Sở Giáo dục và Đào tạo phải phối hợp với Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các đơn vị phát hành để cung ứng ngay số sách còn thiếu, đồng thời điều chuyển sách từ nơi thừa đến nơi thiếu.
Đáng chú ý, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các Sở Giáo dục và Đào tạo công khai danh sách điểm phân phối, cửa hàng có sách giáo khoa, số điện thoại liên hệ, đường dây nóng và phương án cung ứng để phụ huynh, học sinh chủ động tiếp cận. Các phản ánh về tình trạng thiếu sách phải được tiếp nhận và xử lý ngay, không để xảy ra trường hợp học sinh thiếu sách nhưng chưa có phương án khắc phục.
Với Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, yêu cầu được đặt ra ở cả ba khâu: rà soát nguồn sách, điều chuyển và cung ứng. Nhà xuất bản phải thống kê lượng sách tồn kho tại từng kho, đơn vị phát hành và từng địa bàn; xác định lượng sách còn dư có thể điều chuyển; đồng thời công khai các đơn vị phân phối và thiết lập tổ phản ứng nhanh để xử lý phản ánh.
Trong thời gian chờ sách in, học sinh, phụ huynh và giáo viên được hướng dẫn khai thác sách giáo khoa điện tử miễn phí do Nhà xuất bản cung cấp. Đây là giải pháp tình thế nhằm hạn chế ảnh hưởng trực tiếp đến việc dạy và học khi sách bản in chưa kịp đến tay học sinh. Mục tiêu được Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt là hoàn thành cung ứng số sách còn thiếu trước ngày 15/9.
Đã chủ động in ấn nhưng vẫn thiếu cục bộ
Trước năm học mới, công tác chuẩn bị, in ấn và phát hành sách giáo khoa đã được triển khai từ sớm. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết kế hoạch năm học 2026-2027 dự kiến phát hành hơn 204 triệu bản sách giáo khoa và hơn 37 triệu bản sách bài tập. Đến ngày 25/8, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã in và phát hành 225 triệu bản sách giáo khoa cùng hơn 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo; đồng thời tiếp tục phát hành bổ sung 18 triệu bản sách giáo khoa theo nhu cầu thực tế. Đến ngày 3/9, lượng sách giáo khoa được phát hành đã lên tới 228 triệu bản, vượt đáng kể so với kế hoạch đặt hàng ban đầu. Nhà xuất bản cũng tiếp tục in bổ sung hàng chục triệu bản để đáp ứng nhu cầu phát sinh.
Thực tế tại một số địa phương cho thấy phụ huynh vẫn phải đi nhiều nhà sách để tìm từng cuốn còn thiếu. Có người phải mua sách ở nhiều điểm bán, thậm chí sử dụng tạm sách điện tử hoặc sách cũ trong thời gian chờ nguồn sách bổ sung. Tại Hà Nội, phần lớn phụ huynh đã đăng ký mua sách qua nhà trường từ sớm và nhận đủ sách trước năm học. Tuy nhiên, với những gia đình không đăng ký mua qua trường hoặc phát sinh nhu cầu bổ sung vào sát thời điểm khai giảng, việc tìm mua một số đầu sách tại các nhà sách vẫn gặp khó khăn.
Sách giáo khoa là một loại hàng hóa đặc thù. Đây không phải mặt hàng mà phụ huynh có thể dễ dàng lựa chọn thay thế khi không tìm thấy sản phẩm mong muốn. Khi một học sinh đã được xác định sử dụng một bộ sách, việc thiếu một vài đầu sách cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập trên lớp. Vì vậy, tình trạng phụ huynh phải chạy nhiều nơi để tìm sách, dù chỉ xảy ra cục bộ, vẫn là vấn đề cần được quan tâm.
Theo thông tin từ Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, việc đấu thầu, in và hoàn thiện sách giáo khoa cần thời gian nhiều tháng. Vì vậy, nếu đến sát năm học mới phát sinh nhu cầu lớn thì không thể giải quyết ngay bằng cách “in thêm” trong thời gian rất ngắn. Muốn tránh tình trạng này, việc dự báo và đặt hàng phải được thực hiện chính xác hơn từ nhiều tháng trước. Nếu một lượng lớn phụ huynh không đăng ký mua sách qua nhà trường, nhu cầu mua lẻ sẽ dồn vào hệ thống cửa hàng trong một khoảng thời gian ngắn. Nếu các đơn vị phát hành không dự báo được lượng cầu này, sẽ hình thành tình trạng “thừa ở nơi này, thiếu ở nơi khác”.
Trong ngắn hạn, cần ưu tiên giải quyết dứt điểm những trường hợp còn thiếu trước ngày 15/9, nhất là các trường ở địa bàn khó khăn và học sinh thuộc diện được hỗ trợ. Trong dài hạn, cần hoàn thiện cơ chế dự báo nhu cầu, đặt hàng và phân phối; tăng khả năng điều chuyển giữa các địa bàn; đồng thời duy trì một lượng dự phòng hợp lý cho những nhu cầu phát sinh.
