Phân định trách nhiệm quản lí theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp
Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là điều chỉnh trách nhiệm của cơ quan quản lí giáo dục và chính quyền địa phương trong tổ chức, kiểm tra, giám sát hoạt động giáo dục dành cho người khuyết tật, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Theo đó, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện hoặc cơ quan chuyên môn cấp huyện được điều chỉnh theo hướng giao UBND cấp xã thực hiện, đồng thời làm rõ vai trò hướng dẫn, phối hợp và kiểm tra của UBND cấp tỉnh, sở GDĐT.
Đối với giáo dục chuyên biệt, UBND cấp xã có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra hoạt động của trường có lớp giáo dục chuyên biệt theo thẩm quyền; đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ sở công lập theo thẩm quyền và nguồn lực được giao; quản lí hoạt động giáo dục chuyên biệt trên địa bàn.
Đối với giáo dục hòa nhập, UBND cấp xã thực hiện xây dựng và tổ chức kế hoạch, vận động người khuyết tật tham gia học tập, kiểm tra việc thực hiện chính sách và báo cáo kết quả theo quy định. Cấp xã cũng được giao trách nhiệm quản lí, tổ chức chi trả học bổng và hỗ trợ chi phí mua phương tiện, đồ dùng học tập dùng riêng cho người khuyết tật thuộc diện được hưởng chính sách.
Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm sự thống nhất trong phân công nhiệm vụ, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở và tạo điều kiện để các chính sách giáo dục đối với người khuyết tật được triển khai sát với nhu cầu thực tế.
Linh hoạt chương trình học, chú trọng kĩ năng nghề
Dự thảo nhấn mạnh yêu cầu tổ chức hoạt động giáo dục căn cứ vào khả năng, nhu cầu và đặc điểm riêng của từng người khuyết tật. Đồng thời, tăng cường sự kết nối giữa các phương thức giáo dục chuyên biệt, bán hòa nhập và hòa nhập, tạo điều kiện để người học tham gia các chương trình giáo dục phù hợp.
Đáng chú ý, nội dung học tập tại các trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập, trường và lớp giáo dục chuyên biệt được xây dựng trên cơ sở kết hợp giáo dục kĩ năng đặc thù, dạy kĩ năng nghề với nội dung của các chương trình giáo dục hiện hành.
Các chương trình được đề cập gồm giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, xóa mù chữ, giáo dục thường xuyên cấp THCS, giáo dục thường xuyên cấp THPT và chương trình trung học nghề. Nhà trường có thể điều chỉnh nội dung phù hợp với khả năng, nhu cầu của người khuyết tật.
Việc bổ sung chương trình xóa mù chữ và giáo dục thường xuyên cấp THCS góp phần tháo gỡ khó khăn đối với người khuyết tật đã quá độ tuổi học tập theo quy định thông thường, đồng thời hỗ trợ thực hiện các quy định mới về giáo dục bắt buộc và phổ cập giáo dục.
Bên cạnh kiến thức văn hóa, việc đưa nội dung giáo dục kĩ năng nghề vào chương trình tại các cơ sở giáo dục chuyên biệt và trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập hướng tới mục tiêu giúp người khuyết tật từng bước hình thành năng lực nghề nghiệp, nâng cao khả năng tự lập và hòa nhập cộng đồng.
Các điều chỉnh cũng tạo cơ sở để xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân, tổ chức dạy học linh hoạt và định hướng nghề nghiệp phù hợp với từng người học.
Tạo lộ trình hoàn thiện năng lực chuyên môn cho đội ngũ
Đối với đội ngũ cán bộ quản lí và giáo viên, dự thảo điều chỉnh quy định về tiêu chuẩn trình độ đào tạo đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giám đốc, phó giám đốc và giáo viên tại trường, lớp giáo dục chuyên biệt, trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập.
Theo dự thảo, thời hạn hoàn thiện chứng chỉ còn thiếu đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giám đốc, phó giám đốc tại các cơ sở này là 3 năm kể từ ngày có quyết định bổ nhiệm. Đối với giáo viên tại trường, lớp giáo dục chuyên biệt và trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập, thời hạn hoàn thiện chứng chỉ là 1 năm kể từ ngày có quyết định.
Quy định về lộ trình chuyển tiếp được đề xuất trong bối cảnh đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên làm công tác giáo dục người khuyết tật còn thiếu, góp phần tháo gỡ khó khăn trong bố trí nhân lực và duy trì hoạt động giáo dục.
Tuy nhiên, việc tạo lộ trình không đồng nghĩa với giảm yêu cầu về chất lượng chuyên môn. Đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên vẫn cần được bồi dưỡng kiến thức, nghiệp vụ liên quan đến giáo dục hòa nhập và giáo dục đặc biệt, đáp ứng yêu cầu chăm sóc, hỗ trợ và tổ chức hoạt động giáo dục phù hợp với người khuyết tật.
Thông qua các nội dung sửa đổi, bổ sung, dự thảo hướng tới hoàn thiện cơ chế quản lí, tăng tính linh hoạt trong tổ chức dạy học và làm rõ trách nhiệm thực hiện chính sách hỗ trợ. Qua đó, góp phần bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục, cơ hội học tập và khả năng hòa nhập xã hội của người khuyết tật.
(Theo Moet)
