Trang bị kiến thức, hình thành thói quen chăm sóc sức khỏe răng miệng từ sớm
Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025, Bộ GDĐT đã xây dựng và ban hành bộ tài liệu truyền thông về chăm sóc, dự phòng các bệnh răng miệng và bệnh mắt thường gặp ở học sinh. Bộ tài liệu gồm bài giảng điện tử, bộ tranh lật và tài liệu truyền thông dành cho giáo viên, cán bộ quản lý, nhân viên y tế trường học, phụ huynh cùng các tổ chức, cá nhân quan tâm đến công tác chăm sóc sức khỏe học đường.
Các tài liệu được xây dựng theo hướng khoa học, trực quan, dễ tiếp cận, giúp học sinh nhận biết sớm các bệnh răng miệng, bệnh mắt thường gặp, đồng thời hướng dẫn những biện pháp vệ sinh, chăm sóc phù hợp để hình thành và duy trì hành vi có lợi cho sức khoẻ ngay từ lứa tuổi học đường.
Đối tượng truyền thông tập trung vào trẻ mầm non (3–5 tuổi) và học sinh tiểu học (6–11 tuổi) – đây là giai đoạn quan trọng trong việc hình thành thói quen chăm sóc sức khỏe. Nội dung được thiết kế phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, ưu tiên các hình thức trực quan, trải nghiệm và lặp lại để tăng khả năng ghi nhớ.
Đáng chú ý, tài liệu nhấn mạnh ba nguyên tắc cốt lõi trong truyền thông giáo dục sức khỏe răng miệng. Thứ nhất là đơn giản, dễ hiểu và lặp lại, tập trung vào những thông điệp ngắn gọn, dễ thực hiện. Trong đó, thông điệp "2-2-2-2" được khuyến nghị xuyên suốt, gồm: chải răng ít nhất hai lần mỗi ngày; mỗi lần tối thiểu hai phút; hạn chế ăn trong vòng hai giờ sau khi đánh răng; khám răng định kỳ ít nhất hai lần mỗi năm.
Bên cạnh đó, tài liệu khuyến khích phương pháp trực quan, làm mẫu và cho trẻ tham gia thực hành, thông qua mô hình, tranh ảnh, video và hoạt động trải nghiệm để giúp trẻ dễ tiếp thu, ghi nhớ và hình thành kỹ năng.
Đặc biệt, Bộ GDĐT lưu ý không sử dụng các thông điệp mang tính đe dọa hay gây sợ hãi khi truyền thông cho trẻ. Thay vào đó, giáo viên, cán bộ y tế và phụ huynh cần sử dụng ngôn ngữ tích cực, tạo tâm lý thoải mái, giúp trẻ chủ động hợp tác trong việc chăm sóc sức khỏe răng miệng.
Việc ban hành bộ tài liệu cho thấy định hướng chuyển từ truyền đạt kiến thức sang hình thành hành vi. Khi giáo viên, nhân viên y tế trường học và phụ huynh cùng sử dụng những thông điệp thống nhất, dễ nhớ và phù hợp với lứa tuổi, việc xây dựng thói quen chăm sóc răng miệng cho trẻ sẽ đạt hiệu quả bền vững hơn, góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh răng miệng ngay từ những năm đầu đời.
Tăng cường truyền thông phòng, chống bệnh mắt học đường, phát hiện sớm để bảo vệ thị lực học sinh
Bên cạnh chăm sóc sức khỏe răng miệng, bộ tài liệu cũng dành nội dung quan trọng cho công tác truyền thông về các bệnh mắt học đường.
Theo tài liệu, mắt là cơ quan cảm giác đặc biệt quan trọng đối với quá trình học tập và phát triển của trẻ. Nhiều bệnh lý về mắt ở trẻ em có thể được phòng ngừa hoặc điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Tuy nhiên, do thiếu kiến thức, không ít trường hợp chỉ được phát hiện khi thị lực đã suy giảm, thậm chí dẫn đến nhược thị hoặc những hậu quả khó khắc phục.
Bộ GDĐT xác định nhà trường, gia đình và bản thân học sinh là ba chủ thể giữ vai trò then chốt trong việc phát hiện sớm, chăm sóc và phòng tránh các bệnh mắt học đường. Mục tiêu của hoạt động truyền thông là nâng cao hiểu biết về các bệnh mắt thường gặp; giúp nhận biết sớm dấu hiệu bất thường; hướng dẫn các biện pháp phòng ngừa đơn giản, hiệu quả; đồng thời khuyến khích đưa trẻ đi khám mắt kịp thời khi có biểu hiện bất thường.
Đối tượng truyền thông bao gồm giáo viên, nhân viên y tế trường học, học sinh cùng cha mẹ hoặc người giám hộ. Quá trình triển khai được hỗ trợ bằng nhiều phương tiện như tài liệu phát tay, bài giảng điện tử, video, máy tính, máy chiếu và các học liệu trực quan nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông trong nhà trường.
Việc xây dựng và phổ biến bộ tài liệu được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực cho đội ngũ làm công tác y tế trường học, đồng thời tăng cường nhận thức và kỹ năng thực hành chăm sóc sức khỏe cho học sinh, hướng tới xây dựng môi trường học tập an toàn, lành mạnh và phát triển toàn diện.
Trong bối cảnh học sinh ngày càng tiếp xúc nhiều với thiết bị điện tử, việc tăng cường truyền thông về sức khỏe mắt học đường có ý nghĩa thiết thực. Không chỉ giúp phát hiện sớm các vấn đề về thị lực, bộ tài liệu còn góp phần nâng cao nhận thức của gia đình và nhà trường về vai trò của việc phòng ngừa, từ đó tạo nền tảng để học sinh học tập hiệu quả và phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.
