Không ép buộc, phải công khai chương trình và các khoản thu
Theo Quyết định số 96/2026/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội, quy định về liên kết giáo dục với nước ngoài trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông trên địa bàn thành phố, các trường không được ép buộc học sinh tham gia chương trình liên kết dưới bất kỳ hình thức nào. Quyết định được ban hành ngày 11/7/2026 và có hiệu lực từ ngày 22/7/2026.
Đáng chú ý, quy định yêu cầu các cơ sở giáo dục công khai thông tin về chương trình liên kết trước khi tuyển sinh, đồng thời cập nhật khi có thay đổi trong quá trình triển khai. Những nội dung cần công khai gồm thông tin về nhà trường và đối tác nước ngoài; nội dung cơ bản, thời lượng, đối tượng người học, sản phẩm đầu ra; điều kiện bảo đảm chất lượng và đầu mối tiếp nhận phản ánh, kiến nghị.
Nhà trường cũng không được thu những khoản không đúng với nội dung đã công khai hoặc trái quy định pháp luật. Đây là yêu cầu nhằm tăng tính minh bạch trong tổ chức chương trình, giúp phụ huynh có đủ thông tin để cân nhắc trước khi đăng ký cho con tham gia.
Về điều kiện triển khai, cơ sở giáo dục phải được thành lập và hoạt động hợp pháp; xây dựng đề án liên kết phù hợp với mục tiêu giáo dục, điều kiện tổ chức và định hướng phát triển của nhà trường. Người đứng đầu cơ sở giáo dục quyết định phê duyệt đề án và chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình.
Các trường phải bảo đảm đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, học liệu và hạ tầng công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu của chương trình. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế quản lý, kiểm tra, giám sát, đánh giá chất lượng và bảo vệ quyền lợi người học trong suốt thời gian thực hiện.
Đối với đối tác nước ngoài, tổ chức tham gia liên kết phải được thành lập và hoạt động hợp pháp theo pháp luật nước sở tại, có năng lực, kinh nghiệm và nguồn lực phù hợp. Chương trình giáo dục, văn bằng, chứng chỉ hoặc chứng nhận do đối tác cung cấp, nếu có, phải được cơ quan hoặc tổ chức có thẩm quyền công nhận theo quy định của nước sở tại.
Nội dung chương trình liên kết cũng phải xác định rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp tổ chức, đối tượng người học, thời lượng và kết quả đầu ra. Các yêu cầu này tạo cơ sở để nhà trường, phụ huynh và cơ quan quản lý theo dõi, đánh giá chất lượng thực tế, thay vì chỉ dựa vào tên gọi hoặc lời giới thiệu của chương trình.
Đối với cơ sở giáo dục công lập, hoạt động liên kết không được ảnh hưởng đến nhiệm vụ giáo dục được giao. Việc quản lý, sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị và tài sản công phục vụ hoạt động liên kết phải tuân thủ quy định pháp luật.
Quyết định cũng quy định trách nhiệm quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội. Trước khi triển khai, cơ sở giáo dục phải gửi thông báo kèm đề án, thỏa thuận hợp tác, tài liệu chứng minh tư cách pháp lý của đối tác nước ngoài và các giấy tờ liên quan đến Sở.
Riêng chương trình giáo dục tích hợp phải được thẩm định chuyên môn trước khi tổ chức thực hiện. Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức thẩm định và phê duyệt chương trình trên cơ sở kết quả thẩm định.
Khi có thay đổi về đối tác, mục tiêu, nội dung, thời lượng, đối tượng người học hoặc địa điểm triển khai, nhà trường phải thông báo bằng văn bản đến Sở. Nếu điều chỉnh chương trình tích hợp làm thay đổi những nội dung chuyên môn quan trọng, chương trình sau điều chỉnh phải được thẩm định, phê duyệt trước khi thực hiện.
Trong trường hợp chấm dứt hoạt động liên kết, cơ sở giáo dục cũng phải thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do và phương án bảo đảm quyền lợi học sinh.
Tăng quyền lựa chọn của phụ huynh, hạn chế nguy cơ phát sinh khoản thu thiếu minh bạch
Thời gian qua, nhiều trường học triển khai chương trình liên kết nhằm bổ trợ tiếng Anh, Toán bằng tiếng Anh và các môn kỹ năng sống. Những chương trình này có thể mở rộng cơ hội tiếp cận kiến thức, phương pháp học tập và môi trường giáo dục mới cho học sinh. Tuy nhiên, quá trình tổ chức cũng nhận được những ý kiến khác nhau từ phụ huynh.
Quy định của Hà Nội có ý nghĩa ở chỗ làm rõ trách nhiệm của nhà trường không chỉ ở khâu lựa chọn đối tác, bảo đảm chất lượng mà còn trong việc tôn trọng quyền lựa chọn của người học. Khi thông tin chương trình, thời lượng, đầu ra và các khoản thu được công khai, phụ huynh có cơ sở so sánh lợi ích với chi phí, từ đó đưa ra quyết định phù hợp với nhu cầu và điều kiện gia đình.
Đặc biệt, việc nghiêm cấm ép buộc giúp hạn chế nguy cơ chương trình bổ trợ trở thành áp lực tài chính hoặc tạo ra sự phân biệt giữa học sinh đăng ký và không đăng ký. Một chương trình có giá trị cần thuyết phục phụ huynh bằng chất lượng và hiệu quả, không phải bằng sức ép từ cách tổ chức của nhà trường.
Về phía phụ huynh, việc tìm hiểu kỹ mục tiêu, thời lượng, chi phí, đơn vị phối hợp và kết quả đầu ra sẽ giúp quá trình lựa chọn chương trình sát với nhu cầu thực tế hơn. Quyền tự nguyện chỉ thực sự được bảo đảm khi phụ huynh có đầy đủ thông tin và học sinh không chịu bất lợi vì quyết định không tham gia.
Quyết định số 96/2026/QĐ-UBND là quy định riêng của Hà Nội, gắn với cơ sở pháp lý và thẩm quyền của thành phố. Đối với các địa phương khác, việc tổ chức liên kết giáo dục với nước ngoài được đặt trong khung pháp lý chung của Chính phủ, trong đó có Nghị định số 86/2018/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 06/06/2018 (có hiệu lực từ ngày 01/08/2018) quy định về hợp tác, đầu tư của nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục (trừ giáo dục nghề nghiệp) và Nghị định số 124/2024/NĐ-CP ngày 05/10/2024 sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị định này.
Theo quy định về chương trình giáo dục tích hợp được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố trong thủ tục hành chính liên quan, chương trình phải bảo đảm mục tiêu của chương trình giáo dục Việt Nam, đáp ứng yêu cầu chất lượng của chương trình nước ngoài, không bắt buộc người học học lại cùng một nội dung kiến thức, bảo đảm tính ổn định và liên thông vì quyền lợi học sinh, đồng thời bảo đảm tính tự nguyện tham gia và không gây quá tải cho học sinh.
Khi chương trình liên kết được triển khai đúng mục tiêu và trên cơ sở tự nguyện, đây có thể là một phương thức bổ trợ hữu ích cho giáo dục phổ thông. Ngược lại, nếu thiếu minh bạch hoặc tạo áp lực tham gia, chương trình dễ làm gia tăng gánh nặng cho gia đình và ảnh hưởng đến niềm tin của phụ huynh đối với nhà trường. Vì vậy, bảo đảm quyền lợi người học cần được xem là tiêu chí xuyên suốt trong mọi khâu tổ chức và giám sát hoạt động liên kết giáo dục.
