Thực hiện Thông báo Kết luận số 105-TB/VPTW; ý kiến chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị sơ kết 01 năm vận hành mô hình tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (ngày 01/7/2026); định hướng sắp xếp đơn vị sự nghiệp tại Công văn số 59-CV/TW², Nghị quyết số 105/NQ-CP3, Nghị quyết số 180/NQ-CP4, Thủ tướng Chính phủ có ý kiến chỉ đạo về việc thực hiện sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã như sau:
Chuyển trọng tâm từ tinh giản đầu mối sang tái cấu trúc hệ thống giáo dục
Theo Công văn số 777/TTg-TCCV, mục tiêu của việc sắp xếp không đơn thuần là tinh giản bộ máy mà hướng tới xây dựng mạng lưới cơ sở giáo dục phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy mô dân số và phân bố dân cư của từng địa phương.
Đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; chuyển trọng tâm từ giảm đầu mối cơ học sang tái cấu trúc mạng lưới cơ sở giáo dục theo quy mô dân số, phân bố dân cư, tạo điều kiện thuận lợi cho người học và nâng cao chất lượng giáo dục.
Mục tiêu giảm 30% đầu mối cơ sở giáo dục nhưng không giảm cơ hội học tập
Đáng chú ý, Chính phủ đặt mục tiêu giảm khoảng 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với thời điểm ngày 01/7/2025, phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy mô dân số và không gian phát triển của từng địa phương, đồng thời đổi mới quản trị nhà trường, mở rộng quy mô trường lớp để khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý và các nguồn lực đầu tư.
Việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 01/7/2026 đặt ra yêu cầu phải sắp xếp lại hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó giáo dục là lĩnh vực có quy mô lớn nhất, liên quan trực tiếp đến hàng chục triệu học sinh, giáo viên và phụ huynh trên cả nước.
Đây là bước chuyển quan trọng về tư duy quản lý. Nếu trước đây việc sáp nhập trường học ở nhiều địa phương chủ yếu nhằm giảm số lượng đầu mối quản lý thì lần này, yêu cầu được đặt ra là phải tái cấu trúc toàn diện hệ thống giáo dục theo hướng nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động.
Không sáp nhập cơ học, lấy người học làm trung tâm
Một trong những điểm nhấn của Công văn số 777/TTg-TCCV là nguyên tắc "không thực hiện sắp xếp một cách cơ học chỉ nhằm giảm đầu mối".
Thủ tướng yêu cầu việc tổ chức lại mạng lưới trường học phải bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy mô dân số và không gian phát triển. Đặc biệt lấy mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả đầu tư và năng lực quản trị làm định hướng xuyên suốt, bền vững; không thực hiện sắp xếp một cách cơ học chỉ nhằm giảm đầu mối; tuyệt đối không để học sinh do hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường;
Việc tổ chức lại mạng lưới trường học phải tuân thủ các nguyên tắc chuyên môn và khoa học giáo dục; bảo đảm phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, cấp học và loại hình cơ sở giáo dục - đào tạo, tuyệt đối không để học sinh vì khoảng cách địa lý hoặc điều kiện khó khăn mà không được đến trường.
Quan điểm "lấy người học làm trung tâm" được thể hiện xuyên suốt trong Công văn. Bảo đảm quyền học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục; tạo điều kiện thuận lợi hơn cho học sinh đến trường, không làm phát sinh rào cản địa lý và chi phí; tuyệt đối không ảnh hưởng đến công tác huy động học sinh ra lớp để duy trì và nâng cao kết quả phổ cập giáo dục. Đây là yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nhiều địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa, hải đảo vẫn còn đi lại khó khăn. Nếu chỉ tính toán trên cơ sở giảm đầu mối quản lý mà bỏ qua yếu tố khoảng cách trường lớp sẽ dẫn đến nguy cơ gia tăng tình trạng bỏ học hoặc giảm tỷ lệ huy động học sinh đến trường.
Bên cạnh việc sắp xếp mạng lưới trường học, Công văn yêu cầu đổi mới mô hình quản trị nhà trường theo hướng hiện đại và tinh gọn đầu mối quản lí, sử dụng hiệu quả đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất, nguồn lực đầu tư. Đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình của địa phương và cơ sở giáo dục. Điều này cho thấy mục tiêu cuối cùng không nằm ở việc giảm số lượng đơn vị mà là nâng cao hiệu quả điều hành hệ thống giáo dục.
Hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến hoạt động dạy học, tâm lý của học sinh, nhà giáo và cha mẹ học sinh. Tổ chức thực hiện linh hoạt, khoa học, phù hợp với thực tiễn từng vùng miền, đặc biệt là miền núi, biên giới, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, bảo đảm thuận lợi người dạy, người học, người quản lí.
Khi quy mô trường học được mở rộng hợp lý, các địa phương sẽ có điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư, chuẩn hóa cơ sở vật chất, bố trí đội ngũ giáo viên hợp lý hơn, giảm tình trạng trường quá nhỏ, thiếu giáo viên hoặc đầu tư dàn trải.
Đồng thời, việc tổ chức lại mạng lưới cũng tạo điều kiện hình thành các trường có quy mô đủ lớn để triển khai chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong quản trị, dạy học và kiểm định chất lượng.
Sắp xếp các cơ sở giáo dục quy mô lớn theo 02 mô hình
Đối với trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông công lập thực hiện sắp xếp các cơ sở giáo dục để hình thành các cơ sở giáo dục quy mô lớn theo 02 mô hình:
Mô hình 1: Trường một cấp học quy mô lớn (hoặc trung tâm giáo dục thường xuyên) có các phân hiệu. Cấu trúc gồm 1 trường chính có các phân hiệu, điểm trường. Cơ cấu nhân sự gồm: 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, 1 bộ phận hành chính - nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) dùng chung; các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù; các tổ chuyên môn được tổ chức phù hợp với phân hiệu, điểm trường để nâng cao hiệu quả hoạt động sinh hoạt chuyên môn và tổ chức dạy học.
Tùy theo tình hình thực tế về quy mô lớp, học sinh, khoảng cách địa lí đến trường chính, bố trí mỗi phân hiệu có 1 phó hiệu trưởng phụ trách trong tổng số định mức biên chế được giao để bảo đảm chất lượng giáo dục.
Mô hình 2: Trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn. Mô hình này được thực hiện tại 1 địa điểm hoặc các địa điểm khác nhau, cấu trúc gồm 1 trường chính, có các phân hiệu, điểm trường với nhiều cấp học.
Cơ cấu nhân sự gồm: 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, bộ phận hành chính - nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) dùng chung; các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù; các tổ chuyên môn được tổ chức phù hợp với cấp học, phân hiệu, điểm trường để nâng cao hiệu quả hoạt động sinh hoạt chuyên môn và tổ chức dạy học. Tùy theo tình hình thực tế về cấp học, quy mô lớp, học sinh, khoảng cách địa lí đến trường chính, bố trí mỗi phân hiệu có 1 phó hiệu trưởng phụ trách trong tổng số định mức biên chế được giao để đảm bảo chất lượng giáo dục.
Quá trình tổ chức thực hiện các mô hình trường học quy mô lớn, căn cứ vào tình hình thực tiễn của địa phương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ động điều chỉnh các nội dung cụ thể của mô hình trường học quy mô lớn nhưng phải bảo đảm tình gọn đầu mối và hiệu quả tổ chức thực hiện, đáp ứng các mục tiên, nguyên tắc cùn việc sắp xếp đơn vị sự nghiệp giáo dục - đào tạo công lập tại Văn bản này và các quy định của pháp luật có liên quan.
Yêu cầu giải thể các điểm trường lẻ không đạt tiêu chuẩn cơ sở vật chất tối thiểu ở địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số để tập trung hình thành các trường nội trú, bán trú cho học sinh tại các điểm trường chính. Trường hợp chưa chuẩn bị được cơ sở vật chất thì khẩn trương hoàn thiện, bảo đảm sắp xếp cho năm học sau (2027-2028).
Không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông; không sáp nhập trường phổ thông với các trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên; không sắp xếp cơ sở giáo dục chuyên biệt với các trường phổ thông đại trà. Ưu tiên tổ chức lại các cơ sở giáo dục cùng cấp học hoặc có vị trí địa lý gần nhau.
Đối với các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở thực hiện sắp xếp trong phạm vi một đơn vị hành chính cấp xã, bảo đảm mỗi đơn vị hành chính cấp xã có một trường mầm non, một trường tiểu học và một trường trung học cơ sở hoặc một cơ sở giáo dục có nhiều cấp học (tiểu học, trung học cơ sở).
Giáo dục nghề nghiệp phải được đặt đúng vị trí là trụ cột phát triển nhân lực quốc gia
Đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trường dạy nghề phải bảo đàm khắc phục tình trạng phân tán, trùng lắp, chất lượng thấp, đào tạo nghề phải gắn với nhu cầu của doanh nghiệp, khu công nghiệp, vùng kinh tế và các ngành mới nổi, giáo dục nghề nghiệp phải được đặt đúng vị trí là trụ cột phát triển nhân lực quốc gia. Mỗi tỉnh, thành phố có tối đa không quá 03 trường dạy nghề công lập (không tỉnh các trường tự bảo đảm chỉ thường xuyên trở lên). Trong đó:
Đối với trường trung cấp nghề: Duy trì các trường tự bảo đảm chi thường xuyên trở lên; các trường còn lại thực hiện giải thể nếu hoạt động không hiệu quả hoặc sắp xếp, hợp nhất, sáp nhập với trường cao đẳng hoặc thực hiện tổ chức lại đề thành lập trường trung học nghề khi đáp ứng đủ các tiêu chí, điều kiện theo quy định.
Đối với trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên: Sắp xếp, sáp nhập thành trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên theo mô hình trung tâm tổ chức hoạt động giáo dục, đào tạo tại trụ sở chính và các địa điểm thực hành theo quy định của pháp luật; Thực hiện hợp nhất các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên khi đáp ứng đủ các tiêu chí, điều kiện thành lập trường trung học nghề theo quy định.
Công văn số 777/TTg-TCCV không chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt về tổ chức bộ máy sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp mà còn hướng tới các mục tiêu phát triển dài hạn của ngành giáo dục.
Việc sắp xếp mạng lưới trường học được gắn với mục tiêu đến năm 2030 phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi và ít nhất 85% người trong độ tuổi hoàn thành trung học phổ thông hoặc trình độ tương đương theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Có thể thấy, đây là lần đầu tiên việc tổ chức lại hệ thống trường học được đặt trong mối quan hệ hữu cơ giữa quy hoạch phát triển địa phương, quy hoạch dân cư và chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia.
Nếu triển khai đồng bộ, quá trình sắp xếp sẽ góp phần giảm đầu mối quản lý nhưng không làm giảm cơ hội tiếp cận giáo dục; ngược lại còn tạo điều kiện nâng cao chất lượng dạy học, sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước và tăng cường năng lực quản trị của các cơ sở giáo dục.
Có thể khẳng định, Công văn số 777/TTg-TCCV không chỉ là văn bản hướng dẫn sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập mà còn thể hiện tư duy quản trị mới của Chính phủ đối với hệ thống giáo dục quốc dân: tinh gọn nhưng không thu hẹp cơ hội học tập; giảm đầu mối nhưng phải nâng cao chất lượng; đổi mới tổ chức để phục vụ tốt hơn người học và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
