Vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) ban hành Công văn số 5555/BGDĐT-GDPT gửi các sở GDĐT về việc hướng dẫn tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập sau sắp xếp.
Công văn hướng dẫn cơ chế quản lý, quản trị, tổ chức hoạt động chuyên môn, bố trí và sử dụng đội ngũ, cơ sở vật chất, tài chính, tài sản và các nguồn lực của cơ sở giáo dục sau sắp xếp theo Nghị quyết số 37/2026/NQ-CP, phù hợp với quy mô, số lượng địa điểm và điều kiện thực tế. Mục tiêu đặt ra là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị; phát huy hiệu quả sử dụng đội ngũ, cơ sở vật chất, thiết bị và các nguồn lực; đồng thời duy trì, nâng cao chất lượng giáo dục.
Bộ GDĐT yêu cầu các địa phương tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục sau sắp xếp thực hiện theo Nghị quyết số 37/2026/NQ-CP, hướng dẫn tại Công văn và các quy định pháp luật có liên quan. Đối với những nội dung không bị tác động bởi việc sắp xếp, tiếp tục thực hiện các quy định hiện hành, bảo đảm hoạt động giáo dục ổn định, liên tục, không làm gián đoạn việc thực hiện chương trình giáo dục.
Cùng với đó là yêu cầu bảo đảm quyền học tập của người học; quyền, lợi ích hợp pháp của nhà giáo, cán bộ quản lý, nhân sự hỗ trợ giáo dục và các đối tượng có liên quan; thống nhất trong quản lý, quản trị và sử dụng các nguồn lực của cơ sở giáo dục.
Một cơ sở giáo dục thống nhất, không phát sinh cấp quản lý trung gian
Về nguyên tắc tổ chức và quản trị, cơ sở giáo dục sau sắp xếp là một cơ sở giáo dục thống nhất, có trường chính, phân hiệu, điểm trường theo phương án sắp xếp được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Toàn bộ tổ chức bộ máy, quản lý đội ngũ, kế hoạch giáo dục, hoạt động chuyên môn, tài chính, tài sản, cơ sở vật chất, hồ sơ, dữ liệu và bảo đảm chất lượng giáo dục được thực hiện thống nhất trong toàn cơ sở giáo dục.
Trường chính thực hiện chức năng quản trị, quản lý và điều hành thống nhất toàn bộ hoạt động của cơ sở giáo dục. Phân hiệu, điểm trường thuộc cùng một cơ sở giáo dục, không có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản, mã trường, biên chế riêng và bộ máy quản lý riêng.
Việc tổ chức, quản trị cơ sở giáo dục có nhiều phân hiệu, điểm trường phải bảo đảm thống nhất, thông suốt; phát huy tính chủ động của cấp phó, các bộ phận, cá nhân theo nhiệm vụ được phân công, ủy quyền; không làm phát sinh cấp quản lý trung gian, không làm gián đoạn hoạt động giáo dục.
Theo Công văn, mỗi cơ sở giáo dục có 1 Hiệu trưởng. Trường chính được bố trí và mỗi phân hiệu được bố trí 1 Phó hiệu trưởng.
Người đứng đầu cơ sở giáo dục phân công cấp phó phụ trách lĩnh vực, cấp học, phân hiệu hoặc địa bàn phù hợp với cơ cấu tổ chức, quy mô, số lượng địa điểm và yêu cầu quản trị của cơ sở giáo dục; xác định rõ nhiệm vụ, phạm vi giải quyết công việc, trách nhiệm báo cáo và trách nhiệm giải trình.
Phân hiệu, điểm trường không thành lập ban giám hiệu, tổ chuyên môn, tổ văn phòng hoặc bộ máy quản lý độc lập. Các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các bộ phận khác được tổ chức thống nhất trong phạm vi toàn cơ sở giáo dục. Việc bố trí hoạt động tại từng địa điểm thực hiện theo phân công của người đứng đầu.
Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh việc sắp xếp mạng lưới trường học có thể tạo ra những cơ sở giáo dục có nhiều địa điểm. Nếu mỗi phân hiệu, điểm trường tiếp tục hình thành một bộ máy quản lý riêng, mục tiêu tinh gọn tổ chức có nguy cơ không đạt được, đồng thời dễ phát sinh thêm tầng quản lý và chi phí vận hành.
Ngược lại, thống nhất đầu mối quản trị nhưng phân công, ủy quyền phù hợp cho cấp phó và các bộ phận sẽ giúp vừa bảo đảm quản lý tập trung, vừa có khả năng xử lý linh hoạt những vấn đề phát sinh tại từng địa điểm.
Việc tổ chức hoạt động tại trường chính, phân hiệu, điểm trường phải phù hợp với quy mô, số lượng địa điểm, khoảng cách địa lý, điều kiện giao thông, cơ sở vật chất, đội ngũ và đặc điểm địa bàn; bảo đảm quyền học tập, an toàn của người học và chất lượng giáo dục.
Ổn định đội ngũ, cơ sở vật chất và các điều kiện bảo đảm
Bên cạnh tổ chức bộ máy, Công văn số 5555/BGDĐT-GDPT hướng dẫn cụ thể việc tổ chức hoạt động chuyên môn, hành chính; quản lý, sử dụng đội ngũ; quản lý tài chính, tài sản, cơ sở vật chất; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và bảo đảm chất lượng giáo dục.
Về tổ chức thực hiện, Sở GDĐT có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc kiện toàn tổ chức, phân công nhiệm vụ đối với cán bộ quản lý, bố trí đầu mối phụ trách tại các phân hiệu, điểm trường; rà soát, sửa đổi, bổ sung quy chế làm việc và các quy định nội bộ; tổ chức ổn định các hoạt động quản trị, chuyên môn và các điều kiện bảo đảm hoạt động giáo dục sau sắp xếp.
Sở GDĐT phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan tham mưu UBND cấp tỉnh rà soát, bố trí, sử dụng đội ngũ; bàn giao, tiếp nhận, điều phối, sử dụng cơ sở vật chất, tài sản, thiết bị và các nguồn lực giữa trường chính, phân hiệu, điểm trường phù hợp với yêu cầu tổ chức hoạt động sau sắp xếp.
Trong quá trình thực hiện, Sở GDĐT kịp thời hướng dẫn, giải quyết theo thẩm quyền hoặc báo cáo UBND cấp tỉnh, Bộ GDĐT đối với các nội dung vượt thẩm quyền.
UBND cấp xã thực hiện quản lý đối với các cơ sở giáo dục thuộc thẩm quyền; cập nhật, khai thác, kết nối và sử dụng dữ liệu giáo dục phục vụ công tác quản lý nhà nước về giáo dục trên địa bàn.
Đối với các cơ sở giáo dục, yêu cầu đặt ra là rà soát, kiện toàn tổ chức; phân công nhiệm vụ đối với cán bộ quản lý, các bộ phận, cá nhân; sửa đổi, bổ sung quy chế làm việc và các quy định nội bộ phù hợp với mô hình tổ chức sau sắp xếp.
Đồng thời, các trường phải tổ chức các hoạt động chung bảo đảm thống nhất, phù hợp với điều kiện của từng địa điểm; tăng cường gắn kết giữa trường chính, phân hiệu, điểm trường sau sắp xếp.
Có thể thấy, hướng dẫn mới của Bộ GDĐT không chỉ nhằm giải quyết bài toán tổ chức bộ máy sau sắp xếp mà quan trọng hơn là bảo đảm trường học tiếp tục vận hành bình thường trong một mô hình tổ chức mới. Việc xác định rõ trường chính là đầu mối quản trị thống nhất, trong khi phân hiệu, điểm trường không có bộ máy quản lý độc lập, giúp tránh phát sinh tầng nấc trung gian và tạo sự thống nhất trong điều hành.
Tuy nhiên, mô hình quản trị thống nhất chỉ thực sự hiệu quả khi đi cùng cơ chế phân công, ủy quyền rõ ràng. Đặc biệt với những cơ sở có nhiều điểm trường, khoảng cách địa lý lớn hoặc điều kiện giao thông khó khăn, việc phân công cấp phó và đầu mối phụ trách phải đủ rõ để các vấn đề tại từng địa điểm được xử lý kịp thời, không phải chờ đợi mọi quyết định từ trường chính.
Bên cạnh đó, sắp xếp tổ chức không thể tách rời việc rà soát và điều phối lại các nguồn lực. Đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý, nhân sự hỗ trợ; phòng học, thiết bị, tài sản; dữ liệu và các điều kiện phục vụ dạy học cần được phân bổ phù hợp với quy mô và nhu cầu thực tế của từng địa điểm.
Suy cho cùng, hiệu quả của việc sắp xếp không chỉ được đo bằng số lượng đầu mối quản lý được tinh gọn mà còn bằng khả năng duy trì, thậm chí nâng cao chất lượng giáo dục. Nếu sau sắp xếp, học sinh vẫn được học tập an toàn, giáo viên được bố trí phù hợp, hoạt động chuyên môn không bị gián đoạn và các nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn, khi đó mục tiêu của việc sắp xếp mạng lưới trường học mới thực sự đạt được.
